Skip Navigation LinksAna Sayfa > Birimler > Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Şube Müdürlüğü > esneklikmekhanizmalari

Sanayileşmiş ülkelerin iklim değişikliğine karşı öncelikle ulusal düzeyde eylemler uygulaması gerekmektedir, ancak Protokol oluşturduğu üç yeni mekanizma yoluyla, EK-I Taraflarına azaltım yükümlülüklerini yerine getirmede belli ölçüde esneklik sağlamıştır. Protokolün oluşturduğu ve Kyoto mekanizmaları olarak bilinen üç esneklik mekanizması şunlardır: Ortak Yürütme (JI) (Madde 6), Temiz Kalkınma Mekanizması (CDM) (Madde 12) ve Salım Ticareti (ET) (Madde 17). Salım ticareti bütünüyle piyasa tabanlı bir araç iken, JI ve CDM karbon piyasasını besleyen proje tabanlı iki mekanizmadır. Protokol mekanizmalar ile ilgili temel hükümleri koymuş; uygulanacak mekanizmalara yönelik ayrıntılı kural ve usûller sonraki aşamalarda Marakeş Uzlaşmaları kapsamında Taraflarca kararlaştırılmıştır. Tarafların bu üç mekanizmadan yararlanabilmesi için uygunluk kriterlerini karşılamaları gerekmektedir.

Proje Tabanlı Mekanizmalar

Proje Tabanlı Olmayan Mekanizma

Adı

Ortak Yürütme (JI)

Temiz Kalkınma Mekanizması (CDM)

Salım Ticareti

Yararlanabilir Taraflar/

Katılım / uygunluk kriterlerine tabi Taraflar

EK- B – EK-B

EK-I Dışı – EK-B

EK-B – EK-B

Yetkilendirilmiş Yasal Kuruluşlar (Yararlanabilirlik kriterlerine bağlı)

Evet

Evet

Evet

Kyoto Birimi

ERU (Salım Azaltım Birimi)

CER, tCER ve lCER (Sertifikalandırılmış Salım Azaltım Birimi)

AAU (Tahsis Edilmiş Miktar Birimi)

Birimlerin mübadele edilebilirliği

Evet

Evet

Evet

Birim Kullanım kısıtlamaları

Nükleer enerji kapsam dışı

Ormanlaştırma ve ormansızlaşmadan elde edilen CER’ler Tarafların ayrılmış miktarlarının %1’ini geçmemeli.

Nükleer enerji kapsam dışı

Kısıtlama yok

Birimlerin devri

Evet; Tarafların ayrılmış miktarının %2,5’i

Evet; Tarafların ayrılmış miktarının %2,5’i

Evet; sınırlama olmaksızın

Birimlere erişim

2008 - 2012

2000’den itibaren

2008 - 2012

Faaliyetlerin kapsamı

Kyoto kapsamındaki tüm salım kaynakları ve LULUCF faaliyetleri

Küçük ölçekliler öncelikli olmak üzere Kyoto kapsamındaki tüm salım kaynakları;

Ormanlaştırma/yeniden ormanlaştırma ile sınırlı olarak yutaklar

İlgili Değil

Sorumlu Kurumlar

Bağımsız Akredite Denetçi Kuruluşlar, Madde 6 (JI) Danışma Komitesi, CMP

Yetkilendirilmiş Denetçi Kuruluş (DOE), İcra Kurulu, COP ve CMP

Ulusal Kayıtlar, İşlem Kayıt Sistemi (ITL), CMP

İdari Destek

Sekretarya

Sekretarya

Sekretarya

İdari Maliyetler

Katılımcılar tarafından karşılanacak

Proje katılımcıları ve DOE’ler tarafından karşılanacak

Belirli bir hüküm yok

 

Ortak Yürütme (JI): Protokol’ün 6. Maddesi, Ortak Yürütme’yi EK-I Taraflarınca uygulanan proje tabanlı bir mekanizma olarak tanımlamaktadır. Mekanizma Protokol kapsamında salım sınırlama veya azaltım yükümlülüğü bulunan EK-I Taraflarının, diğer EK-I Tarafı ülkelerde salım azaltım (veya giderim) projeleri uygulamasına izin vermektedir. JI projeleri, yatırım yapan Tarafın salım hedefine ulaşmasında hesaba katılabilecek salım azaltım birimlerinin (ERU) oluşturulması ile sonuçlanmaktadır. JI projeleri, her biri bir ton CO2’e eşdeğer olan salım azaltım birimleri kazandırmaktadır. JI projeleri herhangi iki EK-I Tarafı ülke arasında uygulanabilmekle birlikte, uygulamada bu mekanizmanın genellikle Doğu Avrupa ülkeleri ve Rusya’daki, başka bir deyişle “geçiş ekonomisi” olarak değerlendirilen ülkelerdeki, projelerle ilişkilendirildiği gözlenmektedir.

Temiz Kalkınma Mekanizması (CDM): Protokolün 12. Maddesinde tanımlanan CDM projeleri, EK-I ve EK-I Dışı Tarafları içermektedir. Mekanizma, Protokol kapsamında salım sınırlama veya azaltım yükümlülüğü bulunan bir Taraf ülkenin (EK-B Tarafı) gelişmekte olan ülkelerde (EK-I Dışı) salım azaltım projesi uygulamasına izin vermektedir. CDM projeleri, her biri bir ton CO2’e eşdeğer olan ve yatırım yapan EK-I Tarafının Kyoto hedefine ulaşmasında hesaba katılabilen ve satılabilen sertifikalandırılmış salım azaltım birimleri (CER) kazandırmaktadır. CDM’in iki amacı bulunmaktadır: 1) EK-I Dışı Tarafların (ev sahibi ülkeler) sürdürülebilir kalkınmaya ulaşmasına yardımcı olmak ve 2) EK-I Taraflarının Kyoto Protokolü kapsamındaki salım azaltım yükümlülüklerini yerine getirmelerine yardımcı olmak.

Salım Ticareti (ET): Piyasa tabanlı bir mekanizma olan Salım Ticareti (ET) iki EK-I ülkesi arasında tahsis edilmiş miktar birimlerinin (AAU) ticaretini öngörmektedir. Protokol’ün 17. Maddesi uyarınca, Protokol altında salım sınırlama veya azaltım yükümlülüğü bulunan Taraflar (EK-B Tarafları), salım yükümlülüğü bulunan diğer Taraflardan salım birimleri satın alabilmekte ve bunları hedeflerinin bir kısmını karşılamak amacıyla kullanabilmektedir. Salım azaltım birimlerinin ülkeler arasında güvenli bir şekilde transferini sağlamak amacıyla, yazılım tabanlı bir muhasebe sistemi olan, Uluslararası Kayıt Sistemi (ITL)  oluşturulmuştur. EK-I Taraflarının salım ticaretine katılabilmeleri için belirli uygunluk kriterlerini yerine getirmiş olmaları gerekmektedir.